تفصيل مطالب از حوصله اين مقام خارج است . - معناى لغوى اجتهاد : اجتهاد از « جهد » يعنى : مشقّت و غايت ، يا « جهد » يعنى : وسع و طاقت است . پس « اجتهد » يعنى : تلاش كرد و مشقت را تحمل كرد . « 1 » به‌هرحال « اجتهد » در جايى استعمال مىشود كه فعل همراه با زحمت و مشقّت و سختى باشد . - معناى اصطلاحى اجتهاد : عبارتهاى مختلفى در تعريف اجتهاد بيان شده است كه در برخى كلمه « ظن » و در برخى كلمه « علم » لحاظ شده است . « 2 » از بررسى تعريفهاى گوناگون مىتوان نتيجه گرفت كه اجتهاد عبارت است از : صرف همه توان براى به دست آوردن توانايى تشخيص وظيفه فعلى واقعى يا ظاهرى در احكام فرعى كلى از ادله و مدارك آن احكام . - اقسام اجتهاد : اجتهاد به اعتبار طبيعت طرق آن به دو قسم عقلى و شرعى تقسيم مىشود . - اجتهاد عقلى : اجتهادى كه طريقيت و يا حجيّت مصادر آن عقلى محض است و قابل جعل شرعى نيست ؛ مانند مستقلات عقليه و قاعده دفع ضرر

--> ( 1 ) مفردات راغب ، مصباح المنير ، لسان العرب ، مادهء « جهد » . ( 2 ) براى آگاهى از تعريفهاى مختلف به منابع زير مراجعه شود . كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 422 ؛ المستصفى ، ج 2 ، ص 199 ؛ ارشاد الفحول ، ص 250 ؛ الموافقات ، ج 4 ، ص 64 ؛ الاحكام آمدى ، ج 2 ، ص 396 ؛ الاصول العامة ، ص 563 .